{"id":14969,"date":"2022-09-26T15:45:17","date_gmt":"2022-09-26T14:45:17","guid":{"rendered":"https:\/\/diocese-aveiro.pt\/cultura\/?p=14969"},"modified":"2022-09-26T15:45:17","modified_gmt":"2022-09-26T14:45:17","slug":"monsenhor-joao-goncalves-gaspar-conego-manuel-povoa-dos-reis-cientista-e-benfeitor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/diocese-aveiro.pt\/cultura\/monsenhor-joao-goncalves-gaspar-conego-manuel-povoa-dos-reis-cientista-e-benfeitor\/","title":{"rendered":"Monsenhor Jo\u00e3o Gon\u00e7alves Gaspar | C\u00f3nego Manuel P\u00f3voa dos Reis &#8211; cientista e benfeitor"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\" align=\"justify\"><em>Mons. Jo\u00e3o Gon\u00e7alves Gaspar*<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\">A freguesia de Eirol, no concelho de Aveiro, jamais poder\u00e1 esquecer o c\u00f3n. Manuel P\u00f3voa dos Reis que, al\u00e9m de sacerdote dedicad\u00edssimo, foi educador de gera\u00e7\u00f5es e cientista afamado. Nasceu no dia 20 do m\u00eas de outubro de 1907 na referida freguesia, sendo filho de Joaquim Sim\u00f5es dos Reis e D. Ana Maria P\u00f3voa, abastados propriet\u00e1rios rurais. Como aluno, frequentou a Escola Prim\u00e1ria da sua terra (atualmente, 1\u00ba Ciclo do Ensino B\u00e1sico); em seguida, contrariando o pai, que desejava que ele continuasse a sua casa de lavoura, matriculou-se no Liceu de Aveiro; por fim, com a certeza do que desejava para o seu futuro, em outubro de 1930 ingressou no Semin\u00e1rio Diocesano de Coimbra, onde estudou Filosofia e Teologia e se preparou para o Sacerd\u00f3cio.\u00a0<span style=\"color: #000000;\">Porque era mais velho do que o geral dos condisc\u00edpulos, serviu<\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\">mesmo<\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\">de conselheiro de alguns<\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\">dos seus<\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\">colegas.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\">O dia 29 de junho de 1936, solenidade lit\u00fargica dos Ap\u00f3stolos S. Pedro e de S. Paulo, foi vivido com muita intimidade espiritual pelo jovem, j\u00e1 com vinte e nove anos de idade; o motivo foi porque, nessa data, D. Ant\u00f3nio Antunes, bispo de Coimbra, procedeu \u00e0 sua Ordena\u00e7\u00e3o Presbiteral. A Diocese de Aveiro ainda n\u00e3o tinha tido a gra\u00e7a da sua restaura\u00e7\u00e3o. No domingo seguinte, 05 de julho, a terra natal recebeu-o jubilosamente para celebrar, com ele, a \u2018Missa Nova\u2019. A minha irm\u00e3 Maria foi convidada para colaborar no servi\u00e7o do almo\u00e7o; eu, crian\u00e7a de seis anos de idade, fui com ela, porque desejava conhecer o novo sacerdote e viver a festa.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\">O c\u00f3n. P\u00f3voa dos Reis, logo em finais do m\u00eas de setembro, foi escolhido para exercer o m\u00fanus de prefeito e professor no Semin\u00e1rio Diocesano da Figueira da Foz, onde permaneceu ao longo de um bi\u00e9nio, transitando depois para o Semin\u00e1rio Diocesano de Coimbra; aqui, regeu as disciplinas de Portugu\u00eas Arcaico e de Ci\u00eancias (F\u00edsica, Qu\u00edmica e Mineralogia). Al\u00e9m disso, foi nomeado professor de Educa\u00e7\u00e3o Moral e Religiosa Cat\u00f3licas no Liceu de Jos\u00e9 Falc\u00e3o (ent\u00e3o, Liceu de D. Jo\u00e3o III), onde se manteve durante v\u00e1rios anos; posteriormente tamb\u00e9m exerceu o minist\u00e9rio de capel\u00e3o dos hospitais da Universidade e de professor de Ci\u00eancias (F\u00edsica, Bot\u00e2nica, Mineralogia, etc.) na Escola de Enfermagem do dr. \u00c2ngelo da Fonseca.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">O<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">mencionado sacerdote<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">foi assistente<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">religioso<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">da \u2018<\/span><span style=\"font-size: medium;\">Juventude Estudantil Cat\u00f3lica\u2019 (J.E.C.),<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">tendo prestado apoio aos jovens;<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">responsabilizou-se mesmo<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">pelo pagamento dos estudos de<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">algun<\/span><span style=\"font-size: medium;\">s deles. Em Ei<\/span><span style=\"font-size: medium;\">rol<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">foi um dos fundadores da \u2018Mocidade Desportiva Eirolense\u2019, doa<\/span><span style=\"font-size: medium;\">n<\/span><span style=\"font-size: medium;\">do uma das suas propriedades para a constru\u00e7\u00e3o do parque desportivo<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">ao<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">qu<\/span><span style=\"font-size: medium;\">al<\/span><span style=\"font-size: medium;\">, para o homenagear,<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">deram o nome de<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">\u2018Campo C\u00f3nego P\u00f3voa dos Reis\u2019.<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">T<\/span><span style=\"font-size: medium;\">amb\u00e9m doo<\/span><span style=\"font-size: medium;\">u<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">propriedades a<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">pessoas<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">mais desfavorecid<\/span><span style=\"font-size: medium;\">a<\/span><span style=\"font-size: medium;\">s; em testamento<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">deixou<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">o resto \u00e0<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">Diocese de Coimbra,<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">testemunh<\/span><span style=\"font-size: medium;\">ando<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">muito simplesmente<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">a sua humildade<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">e o seu esp\u00edrito de bem-fazer<\/span><span style=\"font-size: medium;\">.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\">Levado pelo desejo de adquirir novos conhecimentos de Bot\u00e2nica, em 1949 o p.e P\u00f3voa dos Reis come\u00e7ou a trabalhar no Instituto Bot\u00e2nico de Coimbra; o respetivo diretor, vendo a sua avidez de saber e a sua capacidade intelectual, conseguiu que, por alvar\u00e1 de 24 de agosto de 1956, ele fosse nomeado assistente extraordin\u00e1rio para a Investiga\u00e7\u00e3o (Sec\u00e7\u00e3o de Bot\u00e2nica) na Faculdade de Ci\u00eancias da Universidade de Coimbra.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">Como bi\u00f3logo, foi autodidata<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">em<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">Ci\u00eancias Naturais, distinguindo-se na Bot\u00e2nica pela descoberta e classifica\u00e7\u00e3o de v\u00e1rias esp\u00e9cies de plantas; torno<\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">u<\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">-se notabil\u00edssimo o seu trabalho no dom\u00ednio das algas<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">vermelhas, at\u00e9 ent\u00e3o desconhecidas a n\u00edvel mundial, criando um herban\u00e1rio especializado nesse tipo de plantas.<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">Com a publica\u00e7\u00e3o de<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">divers<\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">os estudos<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">em v\u00e1rias revistas<\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">, o seu nome<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">ultrapa<\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">ssou as fronteiras de Portugal.<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">C<\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">ientista de renome internacional, em 1943, foi nomeado membro da \u2018Sociedade Broteriana\u2019 e, em 1956, vogal da \u2018Sec\u00e7\u00e3o de Bot\u00e2nica da Universidade de<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">Havard\u2019,<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">s<\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">edi<\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">ada na cidade de Cambridge, Estado de Massachusetts, nos Estados Unidos<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">da Am\u00e9rica do Norte<\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">, cuja hist\u00f3ria, influ\u00eancia e riqueza tornam-na uma das mais prestigiadas Universidades privadas do mundo.<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">Fez v\u00e1rias viagens ao estrangeiro, como \u00e0 Fran\u00e7a, \u00e0 Alemanha e \u00e0 Su\u00e9cia; neste Pa\u00eds ocupou-se em trabalhos com o prof. Escuya. Tomou parte em muitos congressos para o<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">desenvoimento<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">das Ci\u00eancias, n\u00e3o s\u00f3 em Portugal, mas tamb\u00e9m em Espanh<\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">a,<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">no Canad\u00e1<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">e nos Estados Unidos (Nova Iorque)<\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">, apresentando comunica\u00e7\u00f5es. Embora deixasse os Servi\u00e7os oficiais em 1977 por imperativo da<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">L<\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">ei<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">que obrigava \u00e0 resigna\u00e7\u00e3o aos setenta anos de idade<\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">, n\u00e3o se<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">conform<\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">ou em cruzar os bra\u00e7os. Convidado para dirigir estudos de investiga\u00e7\u00e3o na ria de Aveiro e na pateira de Fermentelos, a\u00ed trabalhou afincadamente com outros especialistas.<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">Pela sua iniciativa e pelo seu trabalho, foram criados, n<\/span><\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">um<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">corredor do Semin\u00e1rio de Coimbra, o \u2018Laborat\u00f3rio de Qu\u00edmica\u2019, o \u2018Laborat\u00f3rio de F\u00edsica\u2019 e a \u00b4Sala dos Bichos \u2013<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">tudo formando<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">uma<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">esp\u00e9cie de pequeno<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">m<\/span><\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">useu zool\u00f3gico e mineral.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\"><span style=\"color: #000000;\">Nas d\u00e9cadas de 1950 e 1960 promov<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">eu<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">em Eirol<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">n\u00e3o apenas<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">\u2018campos de f\u00e9rias\u2019, com o objetivo<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">de n\u00e3o s\u00f3<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">fazer campanhas de estudos cient\u00edficos com jovens oriundos de<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">U<\/span><\/span><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">niversidades e<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">I<\/span><\/span><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">nstitui\u00e7\u00f5es de v\u00e1rios<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">P<\/span><\/span><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">a\u00edses, mas tamb\u00e9m com<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">o<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">prop\u00f3sito<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">de orientar li\u00e7\u00f5es para<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">o<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">aprofunda<\/span><\/span><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">mento<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">d<\/span><\/span><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">a<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">F<\/span><\/span><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">\u00e9<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">C<\/span><\/span><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">rist\u00e3; para isso e para<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">a realiza\u00e7\u00e3o de trabalhos de \u00e2mbito social, crio<\/span><\/span><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">u<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">na sua terra natal o \u2018Instituto Dom Ernesto Sena de Oliveira\u2019<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">(<\/span><\/span><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">I.D.E.S.O.), com instala\u00e7\u00f5es<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">provis\u00f3rias<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">na casa que fora dos seus pais para albergar os jovens<\/span><\/span><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">Ao sentir que as for\u00e7as f\u00edsicas come\u00e7avam a faltar-lhe,<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">o c\u00f3n. P\u00f3voa dos Reis<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">recolheu-se<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">definitiva<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">mente<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">em Eirol,<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">viv<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">endo na sua casa<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">paterna.<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">O<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">\u2018<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">Instituto\u2019<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">perpetuar\u00e1 o carinho que sempre manteve pelos jovens &#8211; seminaristas, estudantes liceais, universit\u00e1rios e outros \u2013<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">em<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">especial os carenciados de amparo, material e moral, sobretudo durante as f\u00e9rias. A<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">sede<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">definitiva<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">d<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">o referido \u2018Instituto\u2019<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">foi constru\u00edda<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">em 1971 numa sua propriedade,<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">com o dinheiro que<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">foi<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">recebendo como professor oficial e como capel\u00e3o dos hospitais e com o resultado d<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">a<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">venda de bens seus e dos donativos de v\u00e1rios benfeitores.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">Atualmente<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">, ap\u00f3s a morte<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">do c\u00f3n. P\u00f3voa dos Reis<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">, esse edif\u00edcio<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">continua a ser<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">utilizado<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">para<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">o apostolado da juventude, nomeadamente<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">para<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">as atividades do \u2018Movimento dos Conv\u00edvios Fraternos\u2019,<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">o qual \u00e9<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">uma \u201cexperi\u00eancia de primeiro an\u00fancio que tem como objetivo despertar os jovens para a<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">F<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">\u00e9, orientando-os sempre para a viv\u00eancia comunit\u00e1ria da<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">F<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">\u00e9 que os leve a refletir sobre si pr\u00f3prios,<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">sobre<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">os outros e<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">sobre<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">Deus\u201d.<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">Este Movimento, que prossegue finalidades id\u00eanticas aos \u2018Cursilhos de Cristandade\u2019 foi<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">criado pelo p.e Ant\u00f3nio Valente de Matos, residente em Avanca. Entretanto, em<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">12 de junho de<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">196<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">3<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">, o bispo da Diocese de Coimbra, D. Ernesto Sena de Oliveira<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">erigiu<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">canonicamente<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">a \u2018Associa\u00e7\u00e3o do Instituto D. Ernesto Sena de Oliveira\u2019<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">com sede em Eirol,<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">cujos estatutos foram aprovados em 22 de maio de 1967;<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">desde<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">27 de junho<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">deste ano<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">,<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">ap\u00f3s participa\u00e7\u00e3o \u00e0s Autoridades competentes pelos Servi\u00e7os diocesanos,<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">passou a<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">goza<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">r<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span lang=\"pt-PT\">de personalidade jur\u00eddica no Foro can\u00f3nico e no Foro jur\u00eddico civil<\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">(<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\"><i>Di\u00e1rio do Governo,<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">III S\u00e9rie, n\u00ba 148, 27-06-1967<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">)<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #ff0000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">De facto<\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">,<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span lang=\"pt-PT\">em Espanha, na<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span lang=\"pt-PT\">D<\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span lang=\"pt-PT\">iocese de Maiorca, na<\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span lang=\"pt-PT\">s<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span lang=\"pt-PT\">d\u00e9cada<\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span lang=\"pt-PT\">s<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span lang=\"pt-PT\">de<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span lang=\"pt-PT\">1930-<\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span lang=\"pt-PT\">1940, nasceu<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span lang=\"pt-PT\">o \u2018Movimento dos Cursilhos de Cristandade\u2019<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">ca<\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">be<\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">ndo<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">a iniciativa \u00e0 Juventude da A\u00e7\u00e3o Cat\u00f3lica Espanhola (J.A.C.E.) da Diocese de Palma de Maiorca (Espanha), encorajada p<\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">elos<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">seus assistentes eclesi\u00e1sticos e p<\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">elo<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">seu<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">b<\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">ispo, D. Juan Herv\u00e1s. Alguns jovens sacerdotes<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">tamb\u00e9m foram<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">naturalmente influenciados pelas ainda recentes<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">e<\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">nc\u00edclicas<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">pontif\u00edcias<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">do vener\u00e1vel papa Pio XII \u2013 \u2018Mystici Corporis Christi\u2019<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">(1943) e \u2018<\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">Mediator Dei\u2019.<\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span lang=\"pt-PT\">(1947)<\/span><\/span><span style=\"color: #808080;\"><span lang=\"pt-PT\">.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">O \u2018<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">Movimento dos<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">Cursilho<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">s<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">de Cristandade\u2019<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">destaca-se por ser um Movimento eclesial voltado a um primeiro an\u00fancio<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">prof\u00e9tico e<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">expl\u00edcito do ideal evang\u00e9lico apresentado por<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">Jesus Cristo (\u2018Kerigma\u2019)<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">, com o prop\u00f3sito de despertar novas lideran\u00e7as, preferencialmente<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">lideran\u00e7as de<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">crist\u00e3os batizados que estejam afastados da Igreja, a fim de que se tornem evangelizador<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">e<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">s d<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">as<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">suas realidades particulares (denominadas \u2018ambientes\u2019).<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">Os \u2018Cursilhos de Cristandade\u2019,<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">sendo<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">um<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">M<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">ovimento da Igreja Cat\u00f3lica,<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">pos<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">teriormente<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">foi adaptado por diversas<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">I<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">grejas de<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">C<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">onfiss\u00e3o<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">P<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">rotestante, expandi<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">ndo<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">&#8211;<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">se mesmo com<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">outras denomina\u00e7\u00f5es.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">Tal \u2018<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">M<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">ovimento\u2019, cujo momento forte \u00e9 uma experi\u00eancia de Deus vivida comunitariamente em tr\u00eas dias, destina-se a homens e a mulheres e visa a viv\u00eancia do fundamental evang\u00e9lico, em ordem \u00e0 descoberta e \u00e0 realiza\u00e7\u00e3o da voca\u00e7\u00e3o pessoal e \u00e0 cria\u00e7\u00e3o de<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">N<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">\u00facleos de crist\u00e3os que fermentem os ambientes na<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">F<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">\u00e9<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">C<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">rist\u00e3.<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">Esse an\u00fancio \u00e9 feito por meio de palestras (\u2018Mensagens\u2019, antigamente denominadas \u2018<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">Rollos\u2019<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">), proferidas por pessoas que j\u00e1 passaram pela experi\u00eancia do retiro &#8211; equip<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">a<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">de \u2018respons\u00e1veis\u2019, formada em geral, por crist\u00e3os<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #202122;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">leigos.<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">Tal<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">\u2018Movimento\u2019 chegou a Portugal em 1960, tendo-se realizado o primeiro \u2018<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">C<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">ursilho\u2019 em F\u00e1tima, de 29 de novembro a 02 de dezembro des<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">s<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">e an<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">o.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">O bispo D. Manuel de Almeida Trindade,<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">introduziu na<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">D<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">iocese<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">de Aveiro<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">o \u2018Movimento dos Cursilhos de Cristandade\u2019,<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">cujas atividades come\u00e7aram a realizar-se em Eirol<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">;<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">c<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">om o aux\u00edlio efetivo do p<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">.<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">e Albino Rodrigues de Pinho (1925-2007), o primeiro \u2018<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">C<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">ursilho\u2019, destinado a homens, decorreu em 27-30 de dezembro de 1963. Sobre<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">este<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">\u2018Movimento\u2019, D. Manuel diria aos cursilhistas em 26 de setembro de 1966 (<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\"><i>Correio do Vouga,<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">30-09-1966): &#8211; \u00abNenhum leigo crist\u00e3o se pode furtar a confessar diante dos homens as verdades da sua<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">F<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">\u00e9. N\u00e3o se lhe pede que o fa\u00e7a intempestivamente, mas h\u00e1 circunst\u00e2ncias em que n\u00e3o pode deixar de o fazer. Deve faz\u00ea-lo sempre que o seu sil\u00eancio fosse o equivalente a uma apostasia.<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">(<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">\u2026<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">)<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">Quem dera que estas equipas de mission\u00e1rios leigos, cada vez mais conscientes da tarefa que lhes incumbe e cada vez mais preparados intelectual e espiritualmente para ela, se multiplicassem na nossa<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">D<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">iocese<\/span><\/span><\/span><\/span>\u00a0<span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">de Aveiro<\/span><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><span lang=\"pt-PT\">\u00bb.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\">\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><b>Falecimento e homenagem p\u00f3stuma na saudade<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\">O c\u00f3n. Manuel P\u00f3voa dos Reis, depois de passar os \u00faltimos meses de vida no Semin\u00e1rio de Coimbra que o havia formado e onde lecionara, a\u00ed acabou por falecer, em 05 de junho de 1991; os restos mortais foram trasladados para Eirol e sepultados no cemit\u00e9rio da freguesia, em campa rasa. Em 13 de junho, oitavo dia da sua morte, D. Manuel de Almeida Trindade, bispo em\u00e9rito de Aveiro, celebrou a Eucaristia em sufr\u00e1gio da sua alma.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\">Tanta coisa que se poderia dizer sobre este sacerdote!&#8230; Mais do que uma vez lhe ouvi, em particular e em p\u00fablico, a afirma\u00e7\u00e3o de que, quanto mais pensava no imensamente grande, mais admirava o Deus Criador do universo; mas tamb\u00e9m que, quanto mais se perdia no imensamente pequeno e min\u00fasculo, mais tinha motivos para alicer\u00e7ar a sua F\u00e9 no Senhor da natureza. E dizia isto, e repetia-o incessantemente, com verdadeira sinceridade de um amigo, com a extrema simplicidade de um grande homem e com toda a espont\u00e2nea convic\u00e7\u00e3o de um ex\u00edmio cientista.\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">Levado pela admira\u00e7\u00e3o e pela amizade, em 2001,<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">d\u00e9cimo anivers\u00e1rio da sua morte<\/span><span style=\"font-size: medium;\">, D. Manuel de Almeida Trindade,<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">bispo de Aveiro,<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">publicou<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">o livro \u2018C\u00f3nego Manuel P\u00f3voa dos Reis &#8211;<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">E<\/span><span style=\"font-size: medium;\">nsaio<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">B<\/span><span style=\"font-size: medium;\">i<\/span><span style=\"font-size: medium;\">ogr\u00e1fic<\/span><span style=\"font-size: medium;\">o\u2019.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Ao longo de v\u00e1rias dezenas de anos, e<\/span><span style=\"font-size: medium;\">ste sacerdote<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">foi um ponto de refer\u00eancia para o clero da Diocese<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">de Coimbra<\/span><span style=\"font-size: medium;\">, para os professores do Semin\u00e1rio e para centenas e centenas de jovens que dele receberam o testemunho inquebrant\u00e1vel de uma<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">F<\/span><span style=\"font-size: medium;\">\u00e9 que questiona a<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">C<\/span><span style=\"font-size: medium;\">i\u00eancia e da<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">C<\/span><span style=\"font-size: medium;\">i\u00eancia faz ponto de partida para uma admira\u00e7\u00e3o sempre renovada em Deus que continua a criar todas as coisas.<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">Enfim, q<\/span><span style=\"font-size: medium;\">uem privou com ele destaca<\/span><span style=\"font-size: medium;\">va<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">as caracter\u00edsticas pessoais<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">de<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">\u00ab<\/span><span style=\"font-size: medium;\">algu\u00e9m que entregou a vida ao servi\u00e7o dos<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">H<\/span><span style=\"font-size: medium;\">omens e ao servi\u00e7o de<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">D<\/span><span style=\"font-size: medium;\">eus<\/span><span style=\"font-size: medium;\">\u00bb &#8211; no dizer do bispo de Aveiro<\/span>\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">(pg. 13)<\/span><span style=\"font-size: medium;\">.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\">Em 15 de agosto de 2002, a sua terra natal prestou-lhe uma homenagem p\u00f3stuma, da qual constou a atribui\u00e7\u00e3o do seu nome a uma das principais ruas da freguesia e o descerramento de um busto, \u00e0 entrada do parque desportivo; a inscri\u00e7\u00e3o sotoposta define sinteticamente uma vida inteira: &#8211; \u201dA Ci\u00eancia e a F\u00e9 na humildade de um Homem\u201d.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\">Concluo estas minhas palavras sobre o c\u00f3n. Manuel P\u00f3voa dos Reis com duas recorda\u00e7\u00f5es, al\u00e9m de outras, que mantenho na minha mem\u00f3ria e que o evocam. Uma delas refere-se a uma visita ao Instituto D. Ernesto Sena de Oliveira, realizada pelo bispo de Aveiro, D. Manuel de Almeida Trindade, que eu acompanhei, por volta de 1980, no ver\u00e3o. Depois da celebra\u00e7\u00e3o da Eucaristia, em que participaram os jovens ent\u00e3o a\u00ed presentes, e antes do almo\u00e7o, ele mostrou-nos aquilo que a\u00ed tinha para estudo; numas garrafas de vidro estavam em \u00e1gua diversas algas pequen\u00edssimas. Quando lhe perguntei por que motivo n\u00e3o usava recipientes de pl\u00e1stico, muito mais baratos e n\u00e3o quebradi\u00e7os, logo me respondeu que esse material nunca se deveria usar, por ser venenoso.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\">Noutra ocasi\u00e3o, no dia 10 de julho de 1988, fui celebrar a Eucaristia do XV domingo do Tempo Comum (Ano B) na igreja matriz de S.ta Eul\u00e1lia, de Eirol, a pedido do p\u00e1roco, p.e Abra\u00e3o da Costa Lopes. Na sequ\u00eancia da homilia, surgiu-me a ideia de ilustrar o meu pensamento com algumas afirma\u00e7\u00f5es da segunda leitura da liturgia da Palavra, com que o ap\u00f3stolo S. Paulo inicia a sua ep\u00edstola do aos crist\u00e3os de \u00c9feso ef\u00e9sios (<i>cap.<\/i>\u00a01, 3-12): &#8211; \u00abBendito seja Deus, Pai de Nosso Senhor Jesus Cristo, que do alto dos C\u00e9us nos aben\u00e7oou com todas as b\u00ean\u00e7\u00e3os espirituais em Cristo. N\u2019Ele nos escolheu, antes da cria\u00e7\u00e3o do mundo, para sermos santos e irrepreens\u00edveis, em caridade, na sua presen\u00e7a. Ele nos predestinou, de sua livre vontade, para sermos seus filhos adotivos. por Jesus Cristo, para que fosse enaltecida a gl\u00f3ria da sua gra\u00e7a, com a qual nos favoreceu em seu amado Filho. N\u2019Ele, pelo seu sangue, temos a reden\u00e7\u00e3o, a remiss\u00e3o dos pecados; segundo a riqueza da sua gra\u00e7a, que Ele nos concedeu em abund\u00e2ncia, com plena sabedoria e intelig\u00eancia, deu-nos a conhecer o mist\u00e9rio da sua vontade: &#8211; instaurar todas as coisas em Cristo, tudo o que h\u00e1 nos C\u00e9us e na terra\u00bb.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\">Num certo momento, olhei para o c\u00f3n. Manuel P\u00f3voa dos Reis, que, j\u00e1 um tanto debilitado, se sentara humildemente num banco da capela-mor; lacrimejava, limpava os olhos, solu\u00e7ava e estava um pouco nervoso. No fim da leitura, fui at\u00e9 junto dele e perguntei-lhe se se sentia bem; logo me respondeu que estava muito bem e que isto lhe acontecia sempre que lia e refletia sobre estes vers\u00edculos da ep\u00edstola aos ef\u00e9sios; e disse: &#8211; \u00abTanto n\u00f3s valemos para Deus, apesar de sermos suas humildes criaturas!&#8230;\u00bb Tal testemunho serviu-me de li\u00e7\u00e3o, assim como aos presentes.\u00a0<span style=\"font-size: medium;\">Por tudo isto e muito mais, fazer mem\u00f3ria deste homem, deste cientista e deste padre n\u00e3o \u00e9 apenas uma quest\u00e3o de elementar justi\u00e7a, mas um preito sentido de gratid\u00e3o.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Verdana, sans-serif;\">Com esta minha simples e modesta anota\u00e7\u00e3o, desejo reverenciar este insigne eirolense, grande benem\u00e9rito da sua terra e sacerdote de grande virtude e de extraordin\u00e1ria ci\u00eancia.<\/span><\/span><\/p>\n<h5 style=\"text-align: right;\">*Academia Portuguesa da Hist\u00f3ria<\/h5>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mons. Jo\u00e3o Gon\u00e7alves<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14970,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46,67],"tags":[],"class_list":["post-14969","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-autores","category-mons-joao-gaspar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/diocese-aveiro.pt\/cultura\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14969","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/diocese-aveiro.pt\/cultura\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/diocese-aveiro.pt\/cultura\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/diocese-aveiro.pt\/cultura\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/diocese-aveiro.pt\/cultura\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14969"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/diocese-aveiro.pt\/cultura\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14969\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14971,"href":"https:\/\/diocese-aveiro.pt\/cultura\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14969\/revisions\/14971"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/diocese-aveiro.pt\/cultura\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14970"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/diocese-aveiro.pt\/cultura\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14969"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/diocese-aveiro.pt\/cultura\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14969"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/diocese-aveiro.pt\/cultura\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14969"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}